چکیده:
خداوند متعال، رسول خدا (ص) و اهل بیت (ع) او را برای اهل عالم، به ویژه پیروانشان، به عنوان الگو قرار داده است. مسلمانان جهان وظیفه دارند در تمام شئونات زندگی اعم از فردی، اجتماعی، سیاسی، اخلاقی و غیره به آنان اقتدا نمایند. یکی از نکات قابل توجه در سیره پیشوایان معصوم (ع) نحوه رفتار آنان با خانواده است. در این مقاله برآنیم تا با مراجعه به منابع تاریخی به گوشه هایی از سیره اخلاقی امام حسین(ع) در خانواده بپردازیم؛ هر چند به خاطر طبیعت موضوع و نیز شرایط اجتماعی، حجم شواهد و موارد برجای مانده در تاریخ، در این خصوص فراوان نیست؛ اما همین اندک نیز بسیار ارزشمند و گویاست.
خانواده در اسلام از جایگاه ویژه و بزرگی برخوردار است به این علت همراهی، همفکری و همیاری اعضاء خانواده با هم و سامان بخشی اخلاق و تفکر آنها مورد توجه ائمه اطهار بوده است. سیره و سنت ائمه اطهار(ع) قبل از هر چیز هدایت و تربیت است زیرا آنان بزرگترین مربیان بشریت اند و بایستی تفسیری کامل از سیره اخلاقی و تربیتی آنها در نهاد خانه و خانواده ارائه گردد. در زندگی و سیره حضرت امام حسین(ع) سرمشقی کامل از حیات طیبه برای علاقمندان و پیروان آن حضرت وجود دارد. در این مقاله علاوه بر طرح دیدگاه های امام حسین(ع) در خصوص جایگاه مهم خانه و خانواده و تبیین سیره ی اخلاقی آن حضرت در نهاد خانواده به موضوعاتی همچون احترام به همسر، و توجه به خواست های او در زندگی، عشق به همسر و خانواده و توجه به نیازهای فرزندان به ویژه زمینه سازی برای تربیت و رشد مطلوب آنها و بروز و ظهور فضائل و رفتارهای درس آموز آن حضرت نسبت به خانواده مطرح گردیده است.
کلید واژه:
سیره ی قرآنی امام حسین(ع)، خانواده، اخلاق و رفتار با اهل خانواده.
ادامه مطلب
چكيده:
در قرآن گذشته از بيان اهميت دعاء نمونه هاي چندي از دعاها كه توسط شخصيت هاي گوناگون از جمله پيامبران بيان شده به چشم مي خورد، پاره اي از دعاها افراد را به طور عام همچون مومنان و كليه افراد جامعه و نسل هاي آينده را شامل است، برخي از دعاها در خصوص معاشرت ها و افراد خاص همچون اعضاي خانواده دوستان كه رابطه بسيار نزديكي دارند حايز اهميت هستند، چه آن كه دعاي اعضاي خانواده همچون فرزندان و والدين وزن و شوهر در حق يكديگر از سويي به مسئوليت ويژه انسانها در اين گونه روابط اشاره دارد و از سويي دعا كه عمدتاً نوع خوب آن مورد نظر است در تحكيم روابط خانواده و استحكام بنيانهاي آن و تشديد مهر و محبت بين ايشان تاثيرگذار است و به نوعي نشان دهنده نگاه خاص اسلام به نهادهاي خانوادگي است، بر اساس آيات قرآن، اعضاي خانواده به مفهوم محدود و كوچك آن كه شامل زن و شوهر و فرزندان است در حق يكديگر دعاهايي نموده اند كه از آن جمله دعاي والدين در حق فرزندان و دعاي فرزندان در حق والدين و دعاي همسران در حق يكديگر و دعاي برادران در حق يكديگر مي باشد، اين دعاها گذشته از ايجاد محبت در بين اعضاي خانواده باعث تحكيم بنيان و بنياد خانواده است و حتي با مرگ برخي از اعضاي خانواده با ادامه دعا تحكيم خانواده نيز ادامه خواهد يافت.
كليد واژه:
خانواده، دعا، دعاي والدين، دعاي فرزندان، دعاي همسران، دعاي برادران
ادامه مطلب
چکیده
خانواده که کانون رشد و تکامل انسان است، باید با توجه به اهداف مقدسش بنا شود. حضرت زهرا(ع) که الگوی بر جسته یک زن و مادر موفق است، خانواده ای را سالم می داند که پایه های آن را عبودیت، عدالت، ایثار، محبت، سازگاری، شناخت نقش ها، تشریک مساعی و جلب رضایت همسر همراه با تربیت فرزندان با رویکردی خدامحورانه، تشکیل دهد. آن حضرت به نقش مؤثر زن در خانه اشاره دارد و حجاب را ارزش و موجب حفظ بقای خانواده می داند.
کلید واژه ها: خانواده، عدالت، تربیت.
ادامه مطلب
چكيده:
اين نوشتار به نقش مسجد در تعالي و تحكيم بنيان خانواده مي پردازد. آنچه در اين مقاله به شرح و تبيين آن پرداخته مي شود عبارتند از:
- مسجد از منظر قرآن كريم
- مسجد از منظر رسول اكرم (ص) و حضرات معصومين عليهم السلام
- خانواده ي اهل مسجد، آثار و پيامدهاي حضور در مسجد
- مسجد كانون آرامش بخش
- مسجد الهام بخش نظم و انظباط
- مسجد محل تجلي شناخت و معرفت و بصيرت ديني
- مسجد كانون ايمان و عبوديت علم و دانش و معارف قرآني
- مسجد عامل بازدارنده خانواده از انحرافات
- مسجد كانون صبر و استقامت و...
كليد واژه: مسجد، خانواده، معرفت، ايمان، علم، حيا
ادامه مطلب
چکيده
بي شک آرامش يکي از ضروري ترين شاخص هاي زندگي سالم است که بايد براي تحقق آن از همه عوامل و ظرفيت ها بهره جست. اين مقاله به بررسي نقش عفت و حيا در پيدايش و بقاي آرامش در زندگي زناشويي مي پردازد. هدف اين نوشتار معرفي انواع عفت و حيا، با توجه به پيامدها و آثاري که به دنبال دارد، و اينکه شاخص عفت و حيا، يکي از پراثرترين عوامل براي رسيدن به آرامش و سکون در زندگي زناشويي است. در ميان انواع عفت، به خصوص عفت در روابط جنسي نقشي بي بديل بر آرامش در زندگي دارد. روش اين پژوهش، روش تبيين و تحليل با تکيه بر متون ديني است. اجمالاً، يافته هاي پژوهشي نشان مي دهد که عفت و حيا در ايجاد و تثبيت آرامش در زندگي نقش عمده اي دارد. البته براي تحقق اين ويژگي، بايد از مهار ت هايي بهره جست که توجه به آنها براي همگان ضروري است.
کليد واژه ها: حيا، عفت، پوشش، خودنمايي، نگاه، رضايتمندي.
ادامه مطلب
هر اجتماعی، نیازمند مدیر و سرپرست است؛ خانواده نیز از این اصل کلی پیروی می کند. اگر خانواده ای از مدیریت صحیح برخوردار نباشد، شیرازه ی امورش از هم می پاشد و نظم و انسجام آن از بین می رود. خانواده هایی که نقش سرپرستی در آنها ضعیف است، از جنبه های گوناگون رفتار مشکل هستند.
خانواده یک واحد کوچک اجتماعی است و همانند یک اجتماعی بزرگ باید رهبر واحدی داشته باشد؛ زیرا سرپرستی که زن و مرد به طور مشترک آن را به عهده بگیرند، مفهومی ندارد. در نتیجه، یکی از زن و مرد باید"رئیس" خانواده و دیگری "معاون" و تحت نظارت او باشد.
در اسلام، وظیفه ی سرپرستی خانواده به عهده ی مرد گذاشته شده است.
خداوند در قرآن می فرماید:
الرِّجَالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّسَاءِ؛ (1)
مردان [درخانواده] بر زنان سرپرستی دارند. »
موقعیت سرپرستی مرد بر خانواده، به سبب وجود ویژگی هایی در مرد است؛ مانند برتری قدرت تفکر او بر نیروی عاطفه و احساسات ( به عکس زن که سرشار از عواطف است) و داشتن بنیه و نیروی جسمی بیش تر که هم بتوانند بیندیشد و نقشه طرح کند و هم از حریم خانواده ی خود دفاع نماید.
خانواده به همان اندازه که به لطافت روح، احساسات و عواطف سرشار زن نیازمنداست؛ به قدرت، قاطعیت، تدبیر و رهبری نیز احتیاج دارد و چون این ویژگی ها به طور طبیعی و فطری در مرد قوی تر است، اسلام مسؤولیت اداره ی خانواده را بر عهده ی او نهاده است.
افزون بر آن، تعهد مرد در برابر همسر و فرزندان نسبت به پرداختن هزینه های زندگی، مهریه و تأمین زندگی آبرومندانه همسر و فرزندان، این حق را به او می دهد که وظیفه ی سرپرستی بر عهده او باشد. (2) بنابر این در ادامه ی آیه مورد نظر این گونه آمده است:
«الرجال قوامون علی النساء بما فضل الله بعضهم علی بعض و بما انفقوا من اموالهم؛ مردان [در خانواده] بر زنان سرپرستی دارند؛ به سبب برتری هایی که خداوند ( از نظر قدرت بدنی و مدیریتی ) برای بعضی [= مردان] نسبت به برخی دیگر[= زنان] قرار داده است؛ نیز به دلیل انفاق هایی که مردان از اموالشان [در مورد زنان ] می کنند. »
در مقابل، زن نیز باید با اطاعت و فرمان برداری از شوهر، نقش سرپرستی و مدیریتی او را بپذیرد تا تنظیم امور خانواده با مشکل روبرو نشود. در ادامه ی همان آیه در توصیف زنان شایسته چنین گفته شده است:
«فالصالحات قانتات حافظات للغیب بما حفظ الله؛ زنان صالح، آنهایی هستند که در مقابل شوهر، فرمان بردار و متواضعند و در غیاب (همسر خود)، اسرار و حقوق او را در مقابل حقوقی که خدا برای آنان قرار داده، حفظ می کنند. »
ادامه مطلب
زن نیز همانند مرد در برابر خانواده و شوهر خود، مسؤولیت هایی دارد که باید به آنها عمل کند؛ این مسؤولیت ها عبارتند از:
1. اطاعت از شوهر در امور خانواده
همان گونه که در بحث اختیارات و وظایف اختصاصی مرد بیان شد. مردان مسؤولیت سرپرستی و مدیریت کلان خانواده را بر عهده دارند و تصمیم گیری نهایی در امور خانواده و تشخیص مصالح آن بر عهده آنان است.
در مقابل این اختیار و وظیفه ی مرد، زن موظف است به تصمیم گیری های شوهر در امور مربوط به خانواده گردن نهد. تعیین محل سکونت، منزل مسکونی، اشتغال زن، تحصیل او و... اموری است که تصمیم گیری درباره ی آنها بر عهده ی مرد گذاشته شده و زن موظف به پذیرش تصمیم شوهر است. هنگامی که خداوند می فرماید: « الرجال قوامون علی النساء»، (1) مردان را سرپرست خانواده و همسر معرفی می کند از سوی دیگر، زن نیز باید سرپرستی شوهر بر خود را بپذیرد؛ و گرنه این حکم، لغو خواهد بود.
در روایات رسیده از معصومین (ع) نیز بر لزوم اطاعت زن از شوهر تأکید شده است.
پیامبر اکرم (ص) فرموده است:
«یا معاشر النساء... واطعن ازواجکن؛ (2) ای بانوان، . . از شوهرانتان اطاعت کنید. »
به نظر ایشان بهترین زنان، آنهایی هستند که از شوهران خود اطاعت می کنند و بدترین آنان، زنانی که از شوهر انشان اطاعت نمی نمایند.:
«ان خیر نسائکم... التی تسمع قوله و تطیع امره... ان شر نسائکم. . التی لا تسمع قوله و لا تطیع امره...؛ (3) بهترین زن های شما آنهایی هستند که... به حرف شوهر خود گوش می دهند و از او اطاعت می کنند؛ ... و بدترین زنان آنهایی هستند که... به حرف شوهر خود گوش نمی دهند و از او اطاعت نمی نمایند. »
در بحث وظایف مرد، این مسأله را شرح دادیم.
ادامه مطلب
آموزه هاى اسلام در مورد رفتارهاي اعضاى خانواده، توصيه هاى به ظاهر جزئى دارد كه در بهبود چگونگى روابط اعضا و كارايى بيشتر آنان اثرگذار است. بخشى از اين توصيه هاى رفتارى به روابط اعضاى خانواده، كلامى يا غيركلامى، مربوط مى شود و بخشى ديگر مربوط به محيط خانه، اداره ي خانواده و عبادات در خانه است كه در روابط درون خانواده، به طور مستقيم يا غيرمستقيم نقش مى آفريند. اينك به بررسى اين توصيه ها مى پردازيم.
1. روابط كلامى: در شيوه ي برقراري روابط كلامى، تفاوتهايى بين افراد كودك و بزرگ سال و زن و مرد ديده مى شود. در مورد كودكان فراهم كردن زمينه براى گفتگو، در رشد و بالندگى آنها تأثيرى مهم دارد و بر عكس، نبود شرايط مناسب براي گفتگو و بيان احساسات و افكار، به سركوبى عواطف و بازدارى شناختى كودك مى انجامد. محيط خانواده بهترين محل رشد كلامى و ابراز وجود با گفتار است. روابط کلامى در خانه آن مقدار كه براى زن اهميت دارد، براي مرد اين گونه نيست و او در روابط به صرف حضور بيشتر توجه دارد.(1) تعاليم اسلام درباره ي نحوه ي گفتار و بيشتر مضمون آن، توصيه هايي دارد كه از ابتداي گفتگو تا پايان آن را در بر مى گيرد. در مرتبه نخست، گفتگوى اعضاى خانواده با هم بايد محترمانه باشد؛ از جمله اين كه آهنگ صدا بايد ملايم باشد. قرآن براى تشويق افراد به لطيف كردن صوت، تشبيهى دارد كه تا فرد را به صوت ملايم در همه جا به ويژه در محيط خانه برانگيزد.(2) از نشانه هاي احترام در گفتگو اين است كه زن و شوهر يكديگر را به بهترين نامى كه هريك دوست دارند، خطاب كنند.(3) در مرتبه دوم، ابراز محبت و دوستى با گفتار، نسبت به اعضاى خانواده اهميت ويژه اى دارد كه به ژرف تر شدن روابط عاطفى كمك مى كند.(4) نكته سوم، سپاس گزاري اعضاى خانواده از يكديگر با گفتار است.(5) تشكر از والدين در رديف شكرگزارى خداوند آمده است.(6) زن و شوهر نيز بايد قدردان عملكرد مناسب يكديگر باشند. از صفات مناسب زنان سپاس گزارى و قدردانى در خانواده است(7) و در مقابل، ناسپاسى زن در گفتار پيامدهاي نامطلوبى در خانواده، به ويژه براي خود او، بر جاي مى گذارد.(8) مرد نيز بايد از تلاشهاي همسر خود در خانواده، با گفتار نيكو قدردانى كند كه اين امر افزون بر تشويق زن،(9) صميميت بين آنها را افزايش مى دهد.
ادامه مطلب
چکيده : اين نوشتار به اهميت (حيا) و آثار ارزشمند آن مي پردازد. آنچه در اين مقاله به شرح و توضيح و تبيين آن پرداخته مي شود عبارتند از:
*مفهوم حيا
*حيا از منظر قرآن کريم و روايات
*برخي از اسوه هاي حيا و پاکدامني
*حيا در زندگي خانوادگي و توصيه هاي ارزنده به پدران و مادران در خصوص فرهنگ سازي حيا در کانون خانواده
*حياي نابجا و بررسي انواع حياهاي منفي
*دستاوردهاي حيا با استناد به فرمايشات نبوي
*بهترين حياها کدامند؟
کليد واژه ها: حيا، شرم، پاکدامني، خانواده، اجتماع، سعادتمندي
ادامه مطلب
فرصتي براي تجديد قوا
در هر خانواده اي، مردان و زنان مي توانند همت شان را براي ادامه زندگي آماده کنند. زندگي، يک مبارزه است. کل زندگي، عبارتست از يک مبارزه بلندمدت؛ مبارزه با عوامل طبيعي، مبارزه با موانع اجتماعي، مبارزه با درون خود انسان که مبارزه با نفس است. انسان دايم در حال مبارزه است. بدن انسان هم درحال مبارزه است. جسم انسان نيز همواره با عوامل زيان بار مبارزه مي کند. قدرت اين مبارزه وقتي در جسم باشد، جسم سالم است. انسان، اين مبارزه را بايد صحيح، منطقي، در جهت درست، بارفتارهاي صحيح و با ابزارهاي درست انجام دهد. اين مبارزه، گاهي به استراحت و يک باراندازي نياز دارد. اين، نقطه استراحت داخل خانواده است. (1)
ادامه مطلب
- کل بازديد : 27556
- تاريخ ايجاد وبلاگ: دوشنبه 16 بهمن 1391
- تعداد کل نظرات : 0
- تعداد کل پست ها : 14
- آخرين بروز رساني : پنج شنبه 19 بهمن 1391
